عقل و عشق

http://rezap502.epage.ir

شرایط دوست خوب
نویسنده:رضا عقل و عشق - ساعت ٤:٤۸ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٠ بهمن ۱۳٩٠
 

با من رفاقت میکنید؟

شرایط خودم را می نویسم:

اگر خواستی با من رفاقت کنی

در قسمت نظرات ، بنویسنیشخند


1- هیچ حرفی در دهانم خیس نمی خورد. راز بی راز ماچ

2- باید به هم اعتماد کنیم ؛ سوال جواب و شک نداریمعینک

3- حرمت ، مرام را بی خیال چ.ن ما با هم یکی هستیمخمیازه

4- از این جملات متنفرم نمی دونم دین می گه فلانی گفته ؛خودمون تصمیم می گیریم.

5- تا اونجا ادامه می دیم که به درد هم بخوریم بعد هر کسی پی کار خوردش.

6- یا عاقلانه رفاقت کن یا عاشقانه این وسط بال بال نزن

7- هر وقت حال داشتم یا دلم تنگ شدم؛ خودم باهات تماس می گیرم.خیال باطل

8-  هر چند وقت آزمایشت می کنم خوب بودی با هم قول و قرارامون را می گذاریم.چشمک

9- هرچی داریم با هم قسمت می کنیم ، پس زیر و رو بازی نمی کنیم صاف و ساده.

10 بی وفایی و خیانت معنی نداره هر جا دیدم برخلاف میل ساز می زنی، رها.

11- مشکلات هر کسی به خودش مربوطه سر دوستت خراب نشو بار منفی نده.

12 - وقت ندارم ، نمی ام ، نمی خورم و .... نداریم با هم یکی باشیم.یول

13 از این لوس بازی ها خوشم نمی اد : درکم کن ، شرایطم جور نبود و....

ممنون می شم

خواستی رفاقت کنی

بقیش هم توی ادامه است

بخون بیا با هم رفیق بشیم

منتظرم آدرسم رو که داریتعجب

 


یک دوست خوب چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

ایمان و پارسایی از ویژگی های مهم یک دوست است ؛ زیرا انسان موحدی که دین را با جان و وجود پذیرفته و به وجود بهشت و جهنم اعتقاد دارد و از زوال دنیا و بقای جهان آخرت نیز آگاه است ، به خوبی می داند تنها از راه عبودیت و بندگی است که می تواند سعادت دو جهان را کسب نماید.


1- ایمان و پارسایی
ایمان و پارسایی از ویژگی های مهم یک دوست است ؛ زیرا انسان موحدی که دین را با جان و وجود پذیرفته و به وجود بهشت و جهنم اعتقاد دارد و از زوال دنیا و بقای جهان آخرت نیز آگاه است ، به خوبی می داند تنها از راه عبودیت و بندگی است که می تواند سعادت دو جهان را کسب نماید.
قرآن شریف در این رابطه آیات گوناگونی دارد که در ضمن آنها ، مردم و مؤمنان را از برقرار کردن پیوند دوستی و مودت با کافران و مشرکان و منافقان بر حذر می دارد.
لا یَتَّخِذِ المُومِنُونَ الکافِرینَ أَولِیاءَ مِن دُونِ المُومِنینَ وَ مَن یَفعَل ذلِکَ فَلَیسَ مِنَ اللهِ فی شَیءٍ اِلا أَن تَتَّقُوا مِنهُم تُقیةً وَ یُحَذِّرُکُمُ اللهُ نَفسَهُ وَ اِلَی اللهِ المَصیر. ( سوره آل عمران ، آیه 28 )
افراد با ایمان نباید به جای مؤمنان ، کافران را دوست و سرپرست خود انتخاب کنند و هر کس چنین کند هیچ رابطه ای با خدا ندارد.
در واقع قرآن در اینجا یک درس مهم سیاسی اجتماعی به مسلمانان می دهد و آن این است که هرگز بیگانگان را به عنوان دوست و حامی خود نپذیرید. تاریخچه استعمار گویای آن است که ظالمان استعمارگر همیشه در لباس دوستی و دلسوزی و اظهار محبت ظاهر شده و درنهایت بر آن جامعه تاخته و هر چه بوده به یغما برده اند.
از کجا بفهمیم که شخص با ایمان است؟
راه تشخیص ایمان واقعی در افراد خیلی دشوار نیست. اثر ایمان در گفتار و کردار و رفتار هر مؤمنی نمودار است. صدق ، امانتداری ، وفای به عهد، حسن خُـلق، تقید به واجبات ، پرهیز از محرمات ، همگی از شاخصه های ایمان است که می توان با آزمودن دیگران پی به وجود این صفات در ایشان برد.
عن ابی عبدالله علیه السلام :
اِنَّ اللهَ وَضَعَ الایمانَ عَلی سَبعَةِ أَسهُم عَلَی البِرِّ وَ الصِّدقِ وَ الیَقینِ وَ الِّرضا وَ الوَفاءِ وَ العِلمِ وَ الحِلمِ ثُمَّ قَسَّمَ ذلِکَ بَینَ الناس .
همانا خداوند ایمان را بر هفت سهم نهاده است: نیکی ، راستی ، یقین ، رضا، وفا، علم و حلم ، سپس آن را بین مردم قسمت کرده است.
قال علی علیه السلام :
عَلامَةُ الایمانِ أَن تُوثِرَ الصِّدقَ حَیثُ یَضُرُّکَ عَلَی الکِذبِ حَیثُ یَنفَعُکُ وَ أَلا یَکُونَ فی حَدیثِکَ فَضلٌ عَن عِلمِکَ وَ أَن تَتَّقِی اللهَ فی حَدیثِ غَیرِک .
نشانه ایمان آن است که راستگویی را در جایی که به زیان توست بر دروغ در جایی که به نفع توست مقدم داری و در سخنت چیزی زیاده از عملت نباشد و در هنگام سخن گفتن درباره دیگران تقوا را پیشه خود کنی .
بنابراین ایمان نشانه هایی دارد که در افراد بروز می کند و با شناخت آن علامت ها می توان دریافت که ایمان شخص مورد نظر تا چه اندازه است.


2- عقل
عقل نیرویی است که انسان به وسیله آن ، حقایق عالم را درک می کند.
از آنجا که عقل ، مشعل فروزان زندگی است و بهروزی و سعادت آدمی در سایه تدبیر و اندیشه است، دین مبین اسلام یکی از شرایط رفاقت و دوستی را مسئله عقل و خرد دانسته و تأکید نموده که با صاحبان عقل و اندیشمندان با وفا همنشینی و معاشرت و دوستی داشته باشید.
امام رضا (ع) می فرماید:
عَلَیکَ أَن تَصحَبَ ذَا العَقلِ فَاِن لَم تَمجِد بِکَرَمِهِ اِنتَفِع بِعَقلِهِ .
سعی کن با انسان عاقل دوستی نمایی تا اگر از کرم و بخشش آن نتوانی استفاده کنی ، از عقلش بهره ببری .
امام علی (ع) نیز می فرماید:
صُحبَةُ الوَلِیِّ اللَّبیبِ حَیاةُ الرُّوح .
همنشینی با دوست دانا سبب زنده بودن روح است.
اما رفیق ناشایست و دوست جاهل همچون زهری است که وجودش هر لحظه جسم و جان را آزار می رساند. در روایات اسلامی به شدت از دوستی با رفقای جاهل و بی خرد نهی شده است.
از امام صادق (ع) روایت شده است که :
مَن لَم یَجتَنِب مُصاحَبَةَ الاَحمَقِ یُوشِکُ أَن یَتَخَلََّقَ بِأَخلاقِه .
کسی که از رفاقت و همنشینی با احمق پرهیز نکند، تحت تأثیر کارهای احمقانه وی واقع می شود و زود به اخلاق ناپسندش متخلق می گردد.


3- حریص نبودن به دنیا
برخی به اشتباه چنین پنداشته اند که دنیا به کلی ناپسند و مذموم است. اما نخست باید دید منظور از دنیا چیست و چه بخشی از آن پسندیده و کدام قسمت آن مذموم است؟ و چرا؟
حقیقت امر این است که اگر منظور از دنیا ، این جهان مادی و به اصطلاح همین سرای طبیعت است؛ به تأکید باید گفت دنیا به خودی خود نه تنها بد نیست بلکه به فرموده پیامبر گرامی اسلام مزرعه آخرت است. دنیا بستر خوبی برای تحصیل کمال و رسیدن انسان به مقامات بلند انسانیت است.
اما آنچه در مذمت دنیا آمده ، در واقع درباره دنیایی است بی هدف و بی نتیجه ، و یا دنیایی که خودش هدف آدمی قرار گیرد .
لاخَیرَ فی دُنیا لا تَدَبُّرَ فیها .
دنیایی که در آن فکر و اندیشه نباشد و هدف والایی از آن تعقیب نشود ، خیری در آن نیست.
قرآن کریم می فرماید:
وَ مَا الحَیوةُ الدُّنیا اِلاّ مَتاعُ الغُروُر ( سوره آل عمران ، آیه 185 )
مفهوم این سخن قرآنی این است که دنیا وسیله و ابزاری برای فریب کاری خود و دیگران است. از طرفی از آنجا که دوستی های شایسته به دنیا محدود نمی شود و ارزش و نتیجه نهایی دوستی برا ی مؤمنان در آخرت گرفته می شود لذا برادران مؤمن باید دوستانی را برای خود انتخاب کنند که حریص به دنیا نباشند.
روشن است کسانی که حریص به دنیا باشند و بالاترین آرزوی شان رسیدن به امور دنیوی باشد بالاخره در جایی که ادامه دوستی با منافع دنیوی آنها منافات داشته باشد از دوستی دست برداشته و ما را رها می کنند. اینان در طلب دنیا حد و مرزی نمی شناسند؛ همان گونه که در حدیث شریف آمده است:
مَنهُومانِ لا یَشبَعانِ طالِبُ عِلمٍ وََ طالِبُ دُنیا .
دو کس سیری ندارند: طالب علم ، و طالب دنیا.
بی اعتنایی به دنیا
توجه به دنیا چه در قالب کسب مقامات و مراتب و درجات عالیه ی دنیا و چه در شکل ثروت اندوزی و رفاه طلبی و دوستی زر و زیور بستگی به مراتب ایمان هر شخصی دارد. یعنی به هر انداره که انسان از ایمان بالاتری برخوردار باشد نسبت به جاه و مقام دنیا و زراندوزی بی اعتناتر و دنیا در چشم او حقیرتر خواهد بود و تنها در حد وظیفه و انجام مسئولیت به آن می پردازد.
انسان مؤمن گرچه از نعمت های خدادادی و مواهب الهی که از راه حلال به دست آمده باشد در حد ضرورت بهره برداری می کند و شکر آنها را نیز با استفاده درست از آنها به جا می آورد اما همواره در نظر او، ماوراء طبیعت و کسب معارف دینی و خودشناسی بزرگتر و ارزشمندتر از آن است که زخارف ( چیزهای بی ارزش ) دنیا توجه وی را از آن منحرف و به سوی خود جلب کند.


4 - اعتدال و میانه روی
آیا هرگز به این نکته فکر کرده اید که چرا میانه روی در زندگی ما کمتر به چشم می خورد؟ متأسفانه باید گفت که در قشر وسیعی از جامعه، خصوصاً در میان جوانان معمولاً احساسات و عواطف تعیین کننده ترین عامل در شکل گیری نحوه رفتار فرد هستند. بر همین اساس آنان در بسیاری از مسائل اجتماعی و از جمله در دوست یابی دستخوش احساسات شده و عواطف ، حاکم بر عقل آنان می گردد؛ در نتیجه از مرز اعتدال و میانه روی خارج شده و در دوستی دچار تفریط و افراط می شوند. اسلام توصیه می کند که در دوستی و رفاقت با دیگران نه آن چنان باشیم که همچون بیگانگان با یکدیگر رفتار کنیم و خود را نسبت به آداب و حقوق دوستی بی اعتنا نشان دهیم و نه آن چنان که تمام اسرار زندگی خود و خانواده خود را برای آنان نمایان کنیم بلکه می باید در دوستی ها از روش افراط و تفریط بپرهیزیم؛ چنان که پیامبر اسلام فرمود:
أَحبـِب حَبیبَکَ هَوناً ما عَسی أَن یَکُونَ بَغیضُکَ یَوماً ما وَ أَبغِض بَغیضَکَ هَوناً ما عَسی أَن یَکُونَ حَبیبَکَ یَوماً ما. دوست خود را در حد اعتدال دوست بدار چرا که ممکن است روزی دشمنت شود و نیز دشمنت را در همین حد دشمن بدار زیرا ممکن است روزی دوستت شود.
و امیرمؤمنان (ع) هم چنین فرمود: اگر خواستی پیوند برادری و رفاقت را ببری جای دوستی برایش باقی گذار که اگر روزی خواستی بازگردد و بار دیگر با تو دوست شود، بتواند چنین کند.
بنابراین انسان خردمند در عین حال که با دوستان در کمال دوستی و گرمی و مهربانی است و آنان را همچون برادر خود دانسته و نسبت به تمامی حقوق و آداب دوستی پای بند است اما هرگز از مرز اعتدال خارج نمی شود و مسائل درونی ، شخصی و خانوادگی اسرار زندگی خود را نگه می دارد؛ و به قول " سعدی " "رازی که نهان خواهی ، با کس در میان منه گر چه دوست مخلص باشد، که آن دوست را نیز دوستان مخلص باشد".


5- آیینه بودن
یکی از ویژگی های دوستان با وفا و صمیمی آن است که در سلوک و معاشرت با یکدیگر آن چنان از نظر روحی به یکدیگر نزدیک هستند که حتی کمترین و ظریف ترین نکات مثبت و منفی وجود هر یک ، از دید طرف مقابل پنهان نمی ماند و در یک کلام همچون آیینه ای برای دوست خود می باشد. چه زیبا فرمود پیامبر خدا که :
أَلمُؤمِنُ مِرآةُ المُؤمِن مؤمن آیینه برادر مؤمنش می باشد.
دوست واقعی ، صفات پسندیده دوست خود را به دیده قبول می نگرد و او را نسبت به آنها کاملاً تشویق می کند و با تدبیر خود او را یار و مددکار است

6- اخلاق نیکو

 

حسن خلق آن است که فرد به اخلاق و صفات پسندیده ی انسانی و اسلامی مزیّن شده باشد و با خوی خوش،اخلاق نیکو و اعمال و کردار خود را تطبیق دهد و نحوه ی برخورد و روابط خود را با دیگران تنظیم کند.
اهمیت این خصیصه به قدری است که خداوند تبارک و تعالی پیامبرش را چنین توصیف کرده:
(وَ إنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیم). (23)
ای پیامبر در حقیقت تو به خُلقی نیکو و عظیم آراسته ای.
از سوی دیگر آن حضرت نیز هدف از بعثت خود را تمام مکارم اخلاقی معرفی فرموده است که:
بُعِثْتُ لاُتَمِّمَ مَکارِمَ الأخْلاق. (24)
و ارزش بشر را به پنج چیز دانسته است: دین ، عقل ، حیا ، حسن خلق و ادب.
این مطلب به روشنی در همه جا هویدا است که موفق ترین اعضای یک جامعه کسانی هستند که از اخلاق نیکو برخوردارند. اینان هستند که در قلوب جامعه جای دارند و می توانند مؤثرترین افراد در جامعه باشند. اخلاق نیکو در تسکین دردها- چه دردهای جسمی و چه دردهای روانی- تأثیرگذار است تا آن حد که می تواند معالجه ی بیماریها را تسریع کند. به همین لحاظ از شرایط لازم برای یک پرستار،داشتن خلق نیکوست. زیرا پرستار با خوش خلقی می تواند مؤثرتر از هر داروی ظاهری،آرامش را به روح بیمار تزریق کند.
یکی از ویژگیهای دوستان شایسته،داشتن اخلاق نیکو است. زیرا آنان که پیمان رفاقت و انس و محبت با دیگران بسته و به دست محنت یکدیگر را برای یک دوستی پایدار فشرده اند،تنها با اخلاق نیکو و خوشرفتاری است که می توانند دوستی هایشان را حفظ و تقویت کنند.
من ندیدم در جهانِ جست و جو
هیچ اهلیّت به از خُلق نکو

 

7- آزمایش

 

پس از بیان شرایط دوستی و این که چه کسانی را باید جهت معاشرت و دوستی بپذیریم،این سؤال مطرح می شود که: چگونه می توان از وجود صفات مورد بحث در شخص مورد نظر اطمینان حاصل کرد و دانست که آیا انتخاب انجام شده انتخاب صحیحی بوده است یا نه؟
در جواب باید گفت که اسلام برای این منظور،راه را روشن کرده و دستورالعمل لازم را ارایه فرموده است. اسلام یکی از شرایط انتخاب دوست را آزمایش شخص مورد نظر قرار داده و دوستی بدون آزمایش را صحیح ندانسته است.
قال علی (علیه السلام):
مَنْ إتَّخَذَ أخاً بَعْدَ حُسْنِ الإختِبَارِ دامَتْ صُحْبَتُهُ وَ تَأکَّدَتْ مَوَدَّتَهُ وَ مَنْ إتَّخَذَ مِنْ غَیْرِ اخْتِبارٍ ألْجَأهُ الإضْطِرارُ إلی مُرافَقَهِ الأشْرار. (25)
امام علی (علیه السلام) می فرماید:
کسی که پس از آزمایش دوستی برگزیند رفاقتش پایدار و مودّتش استوار خواهد ماند و کسی که ناسنجیده و بدون آزمایش با دیگران پیمان دوستی بندد ناچار به رفاقت اشرار و افراد فاسد تن در می دهد.
پروین نشان دوست درستی و راستی است
هرگز نیازموده کس مدار دوست
پس اگر بخواهیم در زندگی دوستانی داشته باشیم که در سعادت و تکامل مادی و معنوی ما مقید باشند باید ملاکها و شرایط گزینش را در نظر بگیریم که ایمان و پارسایی،عقل،اعتدال و میانه روی،آیینه ی یکدیگر بودن،اخلاق نیک و حرص به دنیا نبودن از لوازم حتمی آن می باشد.

 

8- تقوا و پرهیز از گناه: تقوای فرد پرهیزکار در دوست او اثر می‏گذارد همانطور که همنشینی با گناهکاران و بی تقوایان باعث تأثرپذیری از آنان می‏شود و لذا با افراد پرهیزکار همنیشین شد و از دوستی با اصل گناه پرهیز کرد. علی(علیه السلام( فرمودند: "یغسم مؤاخاة الاخیار و یجتنب مصاحبة الاشرار و الفجار"[8] باید دوستی و برادری با نیکان، غنیمت شمرده شود و از مصاحبت و همنشینی با بدکاران و گناهکاران، اجتناب گردد. 4- راستگویی: دوست خوب کسی است که در گفتار خود صادق باشد تا بتوان با اطمینان از راهنمایی‏های او سود جست. علی(علیه السلام) فرمودند: "دوست راستگو یکی از نعمتهاست. همچنین امام باقر(علیه السلام) فرمودند: "لاتقارن ولاتؤاخ... و الکذاب.. فانه یصدق ولایصدق"[9] با دروغگو همنشینی و دوستی نکن، چون او گاهی راست و گاهی دروغ می‏گوید، و معلوم نیست که باید به کدام سخن او اعتماد کرد. 5- نصیحت، امر به معروف و نهی از منکر: از صفات بسیار مهم یک دوست خوب آن است که خیرخواه انسان باشد، او را نصیحت کند، از او انتقاد نماید، او را به انجام کارهای خیر وا دارد و از انجام کارهای زشت برحذر دارد. علی(علیه السلام) می‏فرمایند: "انما سمی الصدیق صدیقاً لانه یصدقک فی نفسک و معایبک فمن فعل ذلک فاستنم الیه فانه الصدیق" دوست را از آن جهت، صدیق گفته‏اند که با تو رو راست است و معایب تو را باز گوید. 6- مساعدت و یاری در حل مشکلات: دوست واقعی کسی است که در مصائب و سختی‏ها به یاری انسان بشتابد و او را تا حد ممکن کمک کند. علی(علیه السلام) می‏فرمایند: "تمسک بکل صدیق انادتکه الشدة"[10] به دوستی پناه ببر که در هنگام سختی تو را یاری کند. 7- وفاداری: وفاداری یکی از ویژگی‏های دوست خوب است. دوست خوب کسی است که به دوستی خود پایبند باشد و درصدد ادامه این دوستی باشد. علی(علیه السلام) می‏فرمایند: "من طلب صدیق صدق وفا طلب ما لایوجه" کسی که به دنبال یک دوست باوفا است به دنبال چیزی است که یافت نخواهد شد. 8- خوش اخلاقی: اخلاق خوب یکی از ویژگی‏های مهم یک دوست خوب است. علی(علیه السلام) فرمودند: "من لانت عریکته وجبت محبته" دوستی با انسان نرم‏خو واجب است. خوش اخلاقی باعث ازدیاد محبت بین دوستان می‏شود و از این طریق دوستی را پایدار می‏کند. علی(علیه السلام) فرمودند: "حسن الخلق یدر الارزاق و یونس الرفاق"[11] "خوش اخلاقی، روزی را سرازیر و دوستی را با محبت می‏کند". همچنین پیامبر اکرم فرمودند: "حسن اخلق یثبت المودة"[12] اخلاق نیکو دوستی را استحکام می‏بخشد. 9- امانت داری: هر انسانی از دوست خود انتظار دارد که امانت‏دار باشد. به انسان خائن نمی‏توان اعتماد کرد. امام صادق(علیه السلام) می‏فرمایند: "حذر من الناس ثلاثة...الخائن لان من خان لک خانک"[13] از فرد خائن دوری کن زیرا کسی که به نفع تو به دیگران خیانت می‏کند روزی هم به تو خیانت خواهد کرد. 10- رازداری: رازداری یکی از ویژگی‏های مهم دوست خوب است. انسان، یا باید با کسی که رازدار نیست دوستی کند و یا این که باید رازهای خود را به او نگوید. علی(علیه السلام) می‏فرمایند: "ابذل لصدیقک کل المودة و لاتبذل له کل الطمأنینه"[14] نهایت محبت را برای دوست نثار کن اما نهایت اطمینان را به او نداشته باش. منظور آن دوستی است که این ویژگی را ندارد. 11- پرهیز از سخن چینی: دوست خوب از سخن چینی پرهیز می‏کند. امام صادق(علیه السلام) فرمودند: "احذر من الناس ثلاثة... و النهام، لان... من نم الیک سینم علیک"[15] از دوستی با فرد سخن چین بپرهیز زیرا کسی که به نفع تو سخن چینی می‏کند روزی به زیان تو سخن چینی خواهد کرد. 12- پرهیز از عیب جویی: انسان عیب جو که مدام به دنبال معایب و نقاط ضعف دیگران است نمی‏تواند به عنوان یک دوست خوب، پذیرفته شود. علی(علیه السلام) فرمودند: "ایاک معاشرة متتبعی عیوب الناس فانه لم یسلم مصاحبهم منهم"[17] از دوستی با کسانی که به دنبال عیوب مردم هستند بپرهیز زیرا همنشین این افراد از آنان در امان نیست (و ممکن است به دنبال عیب جویی از او باشند.) 13- پرهیز از حسد:دوست واقعی کسی است که اگر نعمتی به انسان رسید خوشحال شود نه این که نسبت به انسان حسد بورزد. علی(علیه السلام) فرمودند: "حسد الصدیق من ستم المودة"[18] حسد ورزی دوست به دلیل وجود اشکال در خود دوستی است به تعبیر دیگر، انسان حسود که اظهار دوستی می‏کند در واقع، دوست انسان نیست.

 

پی نوشت ها:

 


1. سوره ی آل عمران،آیه ی 28.
2. بحارالانوار،ج61،ص 150 .
3. جامع الاخبار،ج1،ص 85.
4. اَلْمُؤمِنُونَ کَالنَّفسِ الْواحِدَه.
5. بحارالانوار،ج11،ص 150 .
6. اصول کافی،ج1،ص 11.
7. تفسیرالمیزان،ج17،ص266.
8. نهج البلاغه،حکمت 51.
9. سوره ی ملک،آیه ی 10 ؛ و قالوا لو کنّا نسمع أو نعقِل ما کنّا فی أصحاب السّعیر.
10. قانعی طوسی.
11. عوالی الآلی،ج1،ص 266.
12. بحارالانوار،ج1،ص 174.
13. سوره ی آل عمران،آیه ی 185.
14. بحارالانوار،ج2،ص34.
15. سوره ی بقره،آیه ی 143.
16. نهج الفصاحه،حرف الف،شماره ی 74.
17. نهج البلاغه،کلام 31.
18. گلستان سعدی،باب هشتم،در آداب صحبت.
19. بحارالانوار،ج77،ص 271.
20. بحارالانوار،ج78،ص 249.
21. بحارالانوار،ج78،ص 90 .
22. سعدی.
23. سوره ی قلم،آیه ی 4 .
24. بحارالانوار،ج70،ص 372 .
25. غررالحکم،ص 416.م